Mục lục- Mở đầu
- Giới thiệu giao diện dòng lệnh CLI
- Khởi động dòng lệnh
- Lệnh cơ bản
- dir: Liệt kê nội dung thư mục hiện tại
- md và cd: Tạo thư mục, thay đổi thư mục hiện tại
- copy và type: Sao chép tệp, hiển thị nội dung tệp văn bản
- del: Xóa tệp
- Lệnh và thủ thuật khác
- Tài liệu tham khảo
Mở đầu
Khái niệm: CLI (Command-Line Interface - Giao diện dòng lệnh) là phương thức tương tác với máy tính thông qua các lệnh văn bản.
Tính đến năm 2026, cùng với sự phát triển của Agent AI, người ta nhận ra rằng chương trình hỗ trợ CLI có thể được Agent khai thác hiệu quả hơn so với chương trình chỉ hỗ trợ GUI. Đối với người dùng thông thường, công cụ từng bị coi là không cần thiết này nay lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Dù bạn là sinh viên công nghệ thông tin hay người dùng phổ thông, việc hiểu cơ bản về CLI đều mang lại lợi ích thiết thực.
Các loại CLI phổ biến: CMD, PowerShell, WSL2 trên Windows; Terminal trên Linux/macOS.
Bài viết này tập trung giới thiệu CMD trên Windows.
Giới thiệu giao diện dòng lệnh CLI
Hệ điều hành Windows hiện nay chủ yếu sử dụng giao diện đồ họa. Tuy nhiên, bản chất mọi thao tác click chuột, nhập phím đều là quá trình gửi lệnh cho hệ điều hành. Ở giai đoạn đầu, khi chưa có giao diện đồ họa, người dùng phải nhập lệnh tại console có dạng:
Tại dấu nhắc A>, người dùng nhập lệnh và nhấn Enter để thực thi. Thông qua hình ảnh, chúng ta có thể biết được ngày giờ hệ thống, phiên bản OS, danh sách tệp tin trong ổ đĩa A (thường là ổ mềm). Ngày nay, mặc dù giao diện đồ họa phổ biến, kỹ năng sử dụng CLI vẫn cần thiết, đặc biệt khi làm việc với hệ điều hành Linux trên máy chủ.
Khởi động dòng lệnh
Nhấn phím Win, gõ "cmd" và chọn "Command Prompt". Cửa sổ hiển thị thông tin phiên bản Windows và đường dẫn hiện tại (ví dụ: C:\Users\hoho).
Lệnh cơ bản
Một số lệnh phổ biến: dir, md, cd, copy, del, type
dir: Liệt kê nội dung thư mục hiện tại
Lệnh dir giúp hiển thị các thư mục và tệp tin trong thư mục hiện tại. Có hai thư mục đặc biệt:
.: Thư mục hiện tại..: Thư mục cha
Ví dụ:
dir // Hiển thị tất cả
dir .. // Hiển thị nội dung thư mục cha
dir test.txt // Tìm file cụ thể
dir *.java // Tìm file kết thúc bằng .java
dir Hell?.java // Tìm file bắt đầu bằng Hell, kết thúc .java, có 1 ký tự giữa
md và cd: Tạo thư mục, thay đổi thư mục
md (make directory) tạo thư mục mới. cd (change directory) chuyển đổi thư mục hiện tại.
Ví dụ tạo thư mục test trên ổ D:
d:
md test
cd test
dir
copy và type: Sao chép tệp, hiển thị nội dung tệp
Tạo file Java bằng lệnh:
copy con HelloWorld.java
// Nhập nội dung, nhấn Ctrl+Z kết thúc
type HelloWorld.java // Hiển thị nội dung
Lệnh copy có cú pháp:
copy [đường dẫn nguồn] [đường dẫn đích]
Lệnh del xóa tệp:
del *.java // Xóa tất cả file .java
del H*.java // Xóa file bắt đầu bằng H
Lệnh và thủ thuật khác
Lệnh hữu ích:
shutdown -s -t 3600 // Tắt máy sau 1 giờ
ipconfig // Kiểm tra IP
ping 192.168.1.1 // Kiểm tra kết nối
tree > DirTree.txt // Lưu cây thư mục vào file
dir *.java /s > Result.txt // Tìm file .java trong thư mục con
Thủ thuật:
- Kết thúc lệnh: Ctrl+C/Z/Break/ESC
- Lặp lại lệnh: Phím lên/down
- Hoàn tất tên tệp: Phím Tab
Tài liệu tham khảo
Hướng dẫn cơ bản CMD