1. Khái Niệm Biến Trong Python

1.1 Định nghĩa và mục đích sử dụng

Biến là một khái niệm cơ bản trong lập trình, dùng để lưu trữ dữ liệu và tham chiếu đến các giá trị trong bộ nhớ. Thay vì sử dụng trực tiếp các giá trị thô, biến cho phép gán cho chúng một tên ngắn gọn, dễ nhớ để tái sử dụng nhiều lần trong chương trình.

1.2 Cú pháp khai báo biến

Trong Python, việc gán giá trị cho biến vô cùng đơn giản với cú pháp:

tên_biến = giá_trị

Ví dụ minh họa:

ho_ten = "Nguyễn Văn A"

1.3 Gán giá trị đồng thời cho nhiều biến

Python hỗ trợ tính năng gán giá trị cho nhiều biến trên cùng một dòng, giúp mã nguồn trở nên gọn gàng hơn:

ten, ho = "An", "Nguyễn"

1.4 Truy xuất giá trị biến

Để hiển thị hoặc sử dụng giá trị của biến, chỉ cần gọi tên biến trong các hàm hoặc biểu thức:

print(tên_biến)

2. Định Dạng Xuất Với Biến

2.1 Sử dụng toán tử % (printf-style formatting)

Đây là phương pháp truyền thống để chèn giá trị biến vào chuỗi ký tự. Các toán tử định dạng phổ biến bao gồm:

Toán tử	Mô tả
%s	Chuỗi ký tự - có thể dùng cho mọi loại dữ liệu
%d	Số nguyên
%f	Số thập phân, có thể chỉ định số chữ số sau dấu phẩy

Ví dụ chèn biến vào chuỗi:

chao_hoi = "Xin chào %s" % ten

Ví dụ định dạng số thập phân với 2 chữ số sau dấu phẩy:

diem_trung_binh = 8.5
print("Điểm trung bình: %.2f" % diem_trung_binh)

2.2 Sử dụng phương thức format()

Phương thức format() linh hoạt hơn và được khuyến nghị sử dụng trong các phiên bản Python mới:

Cú pháp	Mô tả
{}	Chèn giá trị theo thứ tự xuất hiện
{0}, {1}, {2}	Chỉ định vị trí cụ thể của giá trị
{:.nf}	Giới hạn n chữ số sau dấu thập phân

Ví dụ theo thứ tự tự động:

ho_ten = "Trần Thị B"
tuoi = 25
can_nang = 55.5

thong_tin = "Họ tên: {}, Tuổi: {}, Cân nặng: {} kg".format(ho_ten, tuoi, can_nang)

Ví dụ với chỉ mục vị trí:

thong_tin = "Họ tên: {0}, Tuổi: {1}, Cân nặng: {2} kg".format(ho_ten, tuoi, can_nang)

Ví dụ giới hạn chữ số thập phân:

pi = 3.14159265
print("Giá trị PI là: {:.4f}".format(pi))

3. Ví Dụ Thực Hành

3.1 Ví dụ cơ bản về khai báo và sử dụng biến

#!/usr/bin/env python3
# -*- coding: utf-8 -*-

# Khai báo và gán giá trị cho biến đơn
mon_hoc = "Toán"
diem = 9

print(mon_hoc)
print(diem)

# Gán đồng thời nhiều biến
ten_sv, ma_sv = "Lê Hoàng", "SV001"

print(ten_sv, ma_sv)

3.2 Ví dụ về định dạng xuất với toán tử %

#!/usr/bin/env python3
# -*- coding: utf-8 -*-

# Khai báo các biến chứa thông tin
ho_ten = "Phạm Thị C"
nam_sinh = 2000
chieu_cao = 1.68

# Sử dụng % formatting để xuất thông tin
thong_tin = "Sinh viên: %s, Năm sinh: %d, Chiều cao: %.2f mét" % (ho_ten, nam_sinh, chieu_cao)
print(thong_tin)

3.3 Ví dụ về định dạng xuất với phương thức format()

#!/usr/bin/env python3
# -*- coding: utf-8 -*-

# Khai báo các biến chứa thông tin cá nhân
ho_ten = "Đặng Văn E"
tuoi = 28
can_nang = 72.5

# Định dạng với vị trí tự động
cau_thong_tin_1 = "Họ tên: {}, Tuổi: {}, Cân nặng: {:.1f} kg".format(ho_ten, tuoi, can_nang)
print(cau_thong_tin_1)

# Định dạng với chỉ mục vị trí cụ thể
cau_thong_tin_2 = "Họ tên: {0}, Tuổi: {1}, Cân nặng: {2} kg".format(ho_ten, tuoi, can_nang)
print(cau_thong_tin_2)